Strona główna arrow Informacje dla pacjenta arrow Proteza stomatologiczna
Proteza stomatologiczna PDF Drukuj

W ujęciu potocznym proteza (od greckiego słowa avri - "zamiast") jest to twór sztuczny uzupełniający utraconą część narządu, lecz nie stanowiący biologicznej całości z organizmem żywym. Protezy różnych części ciała, np. protezy oka, ucha, nosa, piersi itd. nie przejmują w żadnym stopniu utraconych funkcji tych narządów, a są stosowane jedynie dla zapewnienia efektów estetycznych.

Inaczej problem ten przedstawia się w odniesieniu do protez stomatologicznych. Są one - podobnie jak inne - uzupełnieniem sztucznym, lecz ich cele i zadania są znacznie szersze niż tylko morfologiczna i estetyczna odbudowa utraconych struktur tkankowych jamy ustnej i twarzy. Wewnątrzustne protezy stomatologiczne odtwarzając zniszczone części zęba lub utracone zęby, zanikłe wyrostki zębodołowe, ubytki kości szczęki i żuchwy - odtwarzają równocześnie upośledzone funkcje jamy ustnej. Polega to w głównej mierze na przywróceniu lub polepszeniu czynnościowej sprawności żucia oraz zniekształconej w wyniku braku zębów mowy.

Odpowiednio zaprojektowana proteza wewnątrzustna może ponadto zapobiegać powstawaniu zniekształceń, przesunięć zębowych, zaburzeń przebiegu powierzchni okluzyjnej, czy wysokości zwarcia, a nawet hamować procesy zanikowe podłoża lub rozwój chorób przyzębia. 

Protezy zewnątrzustne, tzw. ektoprotezy - protezy twarzy i gałki ocznej, nosa czy małżowiny usznej - mimo iż nie odtwarzają funkcji, mają nieocenione znaczenie lecznicze poprzez wpływ na poprawę samopoczucia pacjenta, u którego w wyniku kalectwa powstają znaczne urazy psychiczne.

Protezy stomatologiczne są więc aparatami leczniczo-rehabilitacyjnymi, które odtwarzając morfologię utraconych tkanek układu stomatognatycznego, przejmują równocześnie ich upośledzoną w wyniku wcześniejszych uszkodzeń funkcję (żucie, mowa, estetyka). Ponadto, jak wspomniano, prócz wymienionych spełniają również ważne zadania profilaktyczne, zapobiegając lub hamując przebieg procesów destrukcyjnych, chorobowych i zniekształcających, jakie mogą powstawać w wyniku utraty zębów i starzenia się. Mają one ponadto możliwość wywierania korzystnego wpływu miejscowego poprzez utrzymywanie czynności i zapobieganie zanikom tkanek w obrębie jamy ustnej oraz oddziaływania ogólnego poprzez przywrócenie prawidłowych warunków funkcjonowania przewodu pokarmowego i dobrego samopoczucia pacjenta poprzez poprawę estetyki twarzy i warunków prawidłowej wymowy.

W polskim nazewnictwie pojęcie "proteza stomatologiczna" funkcjonuje jako synonim takich określeń, jak: proteza zębowa, dostawka protetyczna, aparat protetyczny, uzupełnienie protetyczne, konstrukcja protetyczna. Pojęciem natomiast nieco szerszym jest określenie "aparaty stomatologiczne" oznaczające wszystkie rodzaje urządzeń i protez, które znajdują lecznicze zastosowanie w rejonie jamy ustnej (w protetyce, ortodoncji i chirurgii).

Sporządzanie protez stomatologicznych, które są zawsze aparatami indywidualnie wykonywanymi dla danego pacjenta, jest skomplikowanym procesem kliniczno-laboratoryjnym.

W części klinicznej, po zbadaniu pacjenta, ustaleniu rozpoznania i zaplanowaniu leczenia z określeniem rodzaju protezy, lekarz wykonuje odpowiednie zabiegi, których celem jest: przygotowanie podłoża do wprowadzenia protezy (preparacja zębów, zabiegi wyrównujące i korygujące, szlifowanie), precyzyjne odwzorowanie pola protetycznego (wyciski), ustalenie funkcjonalno-przestrzennych warunków do usytuowania protezy poprzez wykonanie pomiarów artykulometrycznych, testów czynnościowych, rejestrację warunków okluzji, przebiegu powierzchni zwarciowej itd.

Przeniesienie tych danych do pracowni umożliwi technikowi prawidłowe wykonanie laboratoryjnych etapów pracy, których technologia uzależniona jest od rodzaju protezy i materiału.

Materiały używane do wykonywania protez muszą spełniać ścisłe wymagania biologiczne, wytrzymałościowe i technologiczne, a nade wszystko winny być całkowicie nieszkodliwe dla tkanek otaczających i całego organizmu (biokompatybilne). Tworzywa protez muszą mieć jednolitą strukturę wewnętrzną, nie podlegać pęcznieniu, procesom korozyjnym lub rozpadowym oraz wykazywać odporność na wpływy środowiska jamy ustnej i czynników zewnętrznych. Wymogi te spełnia większość współczesnych materiałów dentystycznych, z których do wykonywania protez używa się: stopów dentystycznych, tytanu i jego stopów, żywic akrylanowych, porcelany i materiałów kompozycyjnych.

Podstawowymi choć nie jedynymi - środkami leczniczymi, którymi powszechnie posługuje się protetyka stomatologiczna, są aparaty stomatologiczne, do których zalicza się:
aparaty ortopedyczne (ortodontyczne), tj. aparaty lecznicze stosowane w zachowawczym leczeniu wad rozwojowych i nabytych zaburzeń okluzyjnych oraz w rehabilitacji zaburzeń czynnościowych US,
• protezy zębowe, tj. aparaty zastępcze wykonywane w celu uzupełnienia ilościowych i jakościowych braków uzębienia oraz w celu odtworzenia uszkodzonych funkcji US,
• szyny ustalające, stosowane w chirurgii stomatologicznej do unieruchamiania odłamów szczęk lub we wspomagającym leczeniu protetycznym parodontopatii,
• epitezy, ektoprotezy, tj. protezy zewnętrzne twarzy,
• implantoprotezy, tj. konstrukcje protetyczne umocowane na bazie implantów.

Protezy stomatologiczne (zębowe) ze względu na sposób ich umocowania w jamie ustnej dzieli się na protezy stałe i ruchome.

Uzupełnienia stałe są to protezy zębowe umocowane trwale w jamie ustnej pacjenta zastępujące tkanki twarde zębów naturalnych. Do protez stałych zalicza się: wkłady, korony, półkorony, korony ćwiekowe (sztyftowe) i mosty. Pacjent bez pomocy lekarza nie jest w stanie usunąć protezy stałej z jamy ustnej.

Uzupełnienia ruchome są to protezy, które pacjent może sam zakładać i wyjmować z jamy ustnej. W zależności od rozległości uzupełnianych braków zębowych protezy ruchome dzieli się na:
protezy częściowe - uzupełniające częściowe braki uzębienia,
• protezy całkowite - uzupełniające braki uzębienia w przypadku bezzębia.
W zależności od drogi przenoszenia pionowych składowych sił żucia na podłoże rozróżnia się następujące rodzaje protez zębowych:
• protezy ozębnowe (nie osiadające), gdzie obciążenia zwarciowe przenoszone są na kość wyrostka zębodołowego poprzez zęby i ich aparat zawieszeniowy; należą do nich wszystkie protezy stałe i ruchome ozębnowe,
• protezy śluzówkowe (osiadające), w których obciążenia zwarciowe przenoszone są przez błonę śluzową, podśluzową i okostną na podłoże kostne,
• protezy ozębnowo-śluzówkowe (mieszane) - gdy obciążenia zwarciowe przenoszone są częściowo jak w grupie pierwszej, częściowo jak w grupie drugiej. Są to więc rozwiązania konstrukcyjne mające cechy wspólne protez osiadających i nie osiadających.
Funkcjonuje także w praktyce prosty podział protez stomatologicznych, w którym za kryterium uznaje się czas użytkowania, dzieląc je na:
• krótkoczasowe (tymczasowe),
• długoczasowe (docelowe, definitywne, "retencyjne").

Protezy czasowe mogą spełniać rolę ochronną lub rehabilitacyjno-leczniczą, a także profilaktyczną. Zalicza się do nich: mosty akrylowe, korony i protezy zakładane jako natychmiastowe zaopatrzenie tymczasowe na okres między wizytami (np. korony ochronne na oszlifowane zęby z żywą miazgą), szyny i szynoprotezy nakładowe w leczeniu zaburzeń czynnościowych US itp

 

BIP UKS
logo bip
MENU GŁÓWNE
Strona główna
Dyrekcja UKS
Służby administracyjne
Służby medyczne
Informacje dla pacjenta
Pokoje gościnne
Napisz do nas
Komunikaty
Przetargi
Kontakt





Zapomniałeś hasło
Imieniny
31 Października 2014
Piątek
Imieniny obchodzą:
Alfons, Alfonsyna,
Antoni, Antonina,
August, Augusta,
Godzimir, Godzisz,
Lucylla, Łukasz,
Saturnin, Saturnina,
Urban, Wolfgang
Do końca roku zostało 62 dni.